We wrześniu Fundacja Polska galopem! zorganizowała wydarzenie Mazowsze
końmi stało, stoi i stać będzie – międzyszkolny piknik integracyjno-edukacyjny,
które odbyło się na terenie Sanktuarium Diecezjalnego Św. Antoniego z Padwy w
Ratowie, w województwie mazowieckim 19.09.2025. W wydarzeniu wzięło udział
131 uczniów z 4 zespołów szkolnych –
szkół podstawowych i ponadpodstawowych.
Projekt miał
na celu promocję historii, kultury Mazowsza oraz popularyzację zawodów
związanych z końmi. Grupą docelową projektu była młodzież szkół podstawowych i
ponadpodstawowych. Wydarzenie miało charakter edukacyjno-rozrywkowy, obejmowało
konne pokazy historyczne i warsztaty edukacyjne. Piknik miał też charakter
integrujący lokalną społeczność. Poprzez rozmaite aktywności, takie jak kontakt
z końmi, konkursy edukacyjne, warsztaty dotyczące zawodów związanych z końmi i
pracą na terenie stadniny uczniowie zyskali wiedzę na temat historii związanej
z Mazowszem oraz koni „wczoraj i dziś”.
Aktywności i
prezentacje realizowane podczas projektu rozbudziły zainteresowania uczestników
historią związaną z końmi – najważniejszymi zwierzętami zasłużonymi dla postępu
cywilizacyjnego w przeszłości. Jednocześnie pokazano uczniom z rozmaitych stron
współczesność pracy i realizowania pasji przy koniach i z końmi.
Zaproszeni
uczniowie zostali podzieleni na 3 grupy, które rotacyjnie wzięły udział w
trzech blokach edukacyjnych po 45 minut każdy.
Blok 1 - zawierający
elementy historyczno-pokazowe – poprowadził A. Sujecki
Podczas tej
części zaprezentowano przejazd sekcji kawaleryjskiej prezentujący wyszkolenie
kawaleryjskie koni i młodzieży z 1 Korpusu Kadetów Kawalerii Ochotniczej.
Replika munduru z okresu Bitwy Warszawskiej 1920 roku oraz stroje o charakterze
militarnym wprowadziły uczestników w klimat związany z dawnymi wojskami konnymi.
Prowadzący komentował pokaz na bieżąco, nawiązując do postaci historycznych, omawiał
umundurowanie i oręż, pokazywał uczniom używaną przez Kawalerię Polską biała broń
oraz opowiadał o taktyce na polach bitwy. Wątki związane historią Mazowsza, z
odzyskaniem niepodległości przez Rzeczpospolitą i z Bitwą Warszawską 1920 roku osadziły
te zagadnienia w konkretnym kontekście wydarzeń z przeszłości.
Podkreślane
było też znaczenie koni dla wojskowości, gospodarki, dla rozwoju kraju oraz wkład
ludzi wykonujących zawody związane z końmi. Kika słów zostało też poświęconych tradycjom
kawaleryjskim i możliwości ich
kultywowania współcześnie poprzez uczestnictwo w szkoleniach w jeździe konnej w
formule kawaleryjskiej i przynależność do 1 Korpusu Kadetów Kawalerii
Ochotniczej. Prowadzący opowiedział też o projektach organizowanych przez
Fundację Polska galopem! promujących konną turystykę historyczną oraz
wolontariat młodzieży wokół koni.
Blok 2 – zawierający elementy historyczno-edukacyjne –
prowadziła Urszula Kowalczuk:
Podczas tej części
odbyły się warsztaty edukacyjne na temat koni w kulturze i historii, „wczoraj i
dziś”. Prowadząca opowiedziała o najistotniejszych wątkach związanych z
udomowieniem koni i wspólnym życiem ludzi i koni w przeszłości przez pryzmat
wybranych konizmów – czyli przysłów i powiedzeń, które osadziły się w języku
polskim, a są związane z końmi. Uczniowie poznali słowa z kazania Piotra Skargi
– słynnego polskiego kaznodziei, który grzmiał w 1603 roku do Polaków: „Milszy
Tobie syn kobyli niźli Syn Boski”. To wówczas Polska „koniem stała”, konie były
dumą i majątkiem narodowym Polaków, kwitły hodowle, a koni było potrzeba coraz
więcej i więcej. Uczniowie poznali konteksty historyczne i powiedzenia,
głoszone przez setki lat na terenach Rzeczpospolitej – w XV, XVI, XVII, XVIII
wieku: „Lach bez konia jest jak ciało bez duszy”, „U nas jest z łaski nieba:
żyto do chleba, len do płótna, owce do sukna, stada koni, kruszce do broni.”
Prowadząca wspominała też o tym, że konie były podstawą wszelkich wojsk konnych
od zarania dziejów do XX wieku, a ich jakość i wyszkolenie stanowiły o
przewadze na polu bitwy. Jako wyraz tego przytoczyła uczniom zdanie ze
wspomnień jednego z kawalerzystów: „Bez koni było trudno żyć, a nawet umierać.”
Uczniowie poznali również pierwotne i przenośne znaczenie współcześnie
używanych konizmów: „Dać konia z rzędem”, „Pańskie oko konia tuczy”, „Można z
kimś konie kraść”, „Darowanemu koniowi nie patrzy się w zęby”.
W drugiej części lekcji
uczniowie mieli okazję rozwiązywać w 3-osobowych zespołach krzyżówki tematyczne
na czas, kolorowali sylwetkę konia według własnego pomysłu artystycznego i rozwiązywali
zagadki o konizmach. Był to konkurs z nagrodami, a zwycięzcy otrzymali
planszowe gry edukacyjne „Nasza Polska”. Kolejny konkurs dotyczył interpretacji
wcześniej omawianych konizmów – tu nagrodą były książki i książki „Koń jaki
jest, każdy widzi – czyli alfabetyczny zbiór 300 konizmów” i podkowy. Na
zakończenie wszyscy uczestnicy lekcji otrzymali drobiazgi – podkowiaki
(nazywane też ufnalami), które miały im przypominać o dawnym przysłowiu: „Całe
kraje na jednym trzymają się gwoździu, gwóźdź bowiem trzyma podkowę, podkowa
konia, koń rycerza, rycerz gród, a grody całe kraje. Lecz przez ufnal psuje się
podkowa, przez podkowę koń, przez konia rycerz, przez rycerza gród, a przez
grody całe kraje.” Prowadząca podkreślała, że w codziennej rutynie potrzebny
jest porządek i dbałość o szczegóły, co pozwala ustrzec się przed dużymi
problemami – czego wyrazem jest to powiedzenie i przekazana pamiątka w postaci
podkowiaka (ufnala).
Jako podsumowanie tej
lekcji każdy uczestnik otrzymał krótki materiał drukowany zawierający
kompendium wiedzy przedstawianej podczas całego wydarzenia. Lekcji towarzyszyła
również plansza pokazująca graficznie obszary gospodarki, w których obecne są
konie i w których można jako dorosły człowiek pracować. Omawiając poszczególne
zagadnienia prowadząca wskazywała na konkretne zawody i rodzaje działalności, w
których wykorzystywane są współcześnie konie.
Blok 3 - zawierający elementy edukacyjno-zawodowe – poprowadził ks. Bogdan
Pawłowski:
Ta część wydarzenia to
warsztat informacyjny na temat ścieżki edukacji w kierunku rozmaitych zawodów
związanych z końmi oraz możliwości pracy w tej branży na terenie Mazowsza. Prowadzący
pokazał uczniom stajnię, opowiedział o tym, na czym polega opieka nad końmi w
gospodarstwie agroturystycznym, jak się te zwierzęta pielęgnuje, karmi, opowiedział
o pracy trenera koni, o pracy rymarza, podkuwacza, masztalerza, siodlarza,
stajennego. Uczniowie poznali rozmaite zawody w tej branży jako ideę dalszej
ścieżki edukacyjnej dla osób, które chcą żyć z dala od miasta i mieć ciekawą
pracę (też w agroturystyce, w usługach zabezpieczających ofertę sportową i
rekreacyjną).
Do tej części
przygotowano wystawę plenerową. Uczniowie mogli z bliska obejrzeć sprzęty,
narzędzia i gotowe wytwory związane z poszczególnymi zawodami: rząd koński,
uprząż, siodła zabytkowe i współczesne, szablę, lancę, podkowy, narzędzia
kowalskie, drobne narzędzia rymarskie. Uczestnicy mogli z bliska przyjrzeć się
historycznemu i współczesnemu wyposażeniu konnych. Dodatkowo plansze edukacyjne
objaśniały uczniom zawody siodlarza, rymarza, masztalerza, podkuwacza,
pasowacza siodeł. Podczas lekcji prowadzący zaprezentował również na czym
polega praca podkuwacza, pokazał jak się rozczyszcza kopyta koni i jak
kształtuje podkowy na gorąco. W tej części podkreślono obszary, w których
młodzież może udzielać się jako wolontariusze (pomoc w stajni, przynależność do
1 Korpusu Kadetów Kawalerii Ochotniczej). Prowadzący starał się też zaciekawić
młodzież konną turystyką historyczną po Mazowszu opowiadając o projektach tego
rodzaju realizowanych przez Fundację Polska galopem!
Na zakończenie wszyscy uczestnicy wzięli udział w części
rozrywkowo-edukacyjnej, którą poprowadził ks. Bogdan Pawłowski
Pierwotnie
planowano wspólne śpiewanie piosenek kawaleryjskich i patriotycznych związanych
z historią i końmi oraz przejście w parach w rytm tradycyjnego polskiego Poloneza.
Chcąc jednak zaangażować uczniów w kreację wydarzenia i lepiej ich zintegrować
pozostawiliśmy im możliwość wyboru pomiędzy ww. aktywnościami, a musztrą pieszą
oraz ćwiczeniami w parach elementów przygotowujących do walki wręcz i
szermierki. Uczniowie wybrali tę drugą opcję i takie też ćwiczenia
przeprowadzone zostały na zakończenie wydarzenia.
Końcowy
apel, poza podsumowaniem wydarzenia został zwieńczony chóralnym okrzykiem „Myśl
w galopie!” – który ma swoje historyczne konotacje jak też i bardzo aktualny
wydźwięk. Sprawność fizyczna i intelektualna miała i ma wciąż wymiar
patriotyczny tak w Kawalerii Polskiej jak i we współczesnym świecie.
Wydarzenie
było ze wszech miar udane. Uczniowie byli zadowoleni z oryginalnej i
różnorodnej formy lekcji, które zdecydowanie odbiegały od rutyny szkolnej.
Fundacja Polska galopem!, zaangażowani realizatorzy oraz nauczyciele i
opiekunowie klas mogli z satysfakcją sobie wzajemnie pogratulować wspólnego
działania na rzecz lepszej edukacji młodzieży i pokazania jej dostępnych
możliwości i ścieżek edukacyjnych.
Niech
rekomendacją dla tego wydarzenia będą pisemne opinie opiekunów i nauczycieli,
które otrzymaliśmy po wydarzeniu:
"Wspaniałe
lekcje, wspaniale przekazana wiedza na temat koni i zawodów związanych z
końmi";
"Niesamowita
atmosfera, fascynujący świat koni oraz ich znaczenie w naszej kulturze.
Warsztaty były prowadzone w sposób przystępny i angażujący, co sprawiło, że
każdy mógł się wiele nauczyć. To wspaniała inicjatywa, która łączy ludzi i
promuje wartości edukacyjne oraz buduje relacje ze zwierzętami.";
"Wydarzenie
niezwykle interesujące. Młodzież bardzo aktywna, zaangażowana. Otrzymała dużo
informacji o koniach i regionie oraz zawodach związanych z końmi.";
"Spotkanie
przybliżyło historię koni, opieki, pielęgnacji. Uczniowie dzięki wykładom
poszerzyli, poznali wiedzę o koniach. Spotkanie było bardzo dobrze
przygotowane."
.JPG)